Categories
их-уншсан мэдээ нийгэм туслах-ангилал

“Ухамсар” бүтээлийг хотын төвд сүндэрлүүлэв

Монголын урчуудын эвлэлийн шагналт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Олон улсын “Норд арт” фестивалийн Гран при шагналт, уран барималч Аюурзанын Очирболдын “Ухамсар” хэмээх бүтээл өнөөдөр хотын төвд сүндэрлэв.

Нарны гэрлийг дагаж хөдөлснөөр цаг хугацааг илэрхийлж буй “Ухамсар” нэртэй уг бүтээлийг дэлхийн 192 орны уран бүтээлчдийн бүтээлээс сонгон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага /НҮБ/-ын төв байрны цэцэрлэгт хүрээлэндбайрлуулсан юм. Энэхүүалдартай бүтээлээ дахин урлаж, Улаанбаатар хотынхоо төвд байршуулан нийслэлийн үзэмжид чимэг нэмлээ.

Уран барималч А.Очирболд нь “Амур”, “Буур Жамьян”, “Дэмүүл Арслан”, “Хотгойдын ван Чингүнжав”, “Мандухай сэцэн хатан” зэрэг алдартай баримлуудыг бүтээсэн билээ.

Нийслэлийн Соёл, урлагийн газрaaс дүрслэх урлагийн бүтээл туурвидаг уран бүтээлчдийг нийтэд таниулах, уран бүтээлчдийг дэмжин ажиллах зорилгоор “Урлагийн хот Улаанбаатар” аяныг өрнүүлж буй аж. Энэ аяны хүрээнд хотын хэд хэдэн байршилд хөшөө, баримлууд сүндэрлэх бөгөөд “Ухамсар” бүтээлээр эхлэлээ тавилаа. Хотоо чимэх орчин үeийн контемпорари бүтээлүүдийг Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэр Энхтайвны өргөн чөлөө, нийтийн эзэмшлийн (хуучнаар Ахмадын холбооны) талбайд байрлуулах юм байна.

Categories
их-уншсан мэдээ нийгэм туслах-ангилал цаг-үе

ШӨХТГ: Хэрэглэгчдийг карттай, гэрээтэй хэмээн ялгалгүй шатахуун борлуулахыг шаардаж байна

ШӨХТГ-аас шатахуун борлуулахдаа тухайн компанийн карттай эсвэл гэрээтэй гэж ялгах, мөн тодорхой хэмжээний мөнгөн дүнгийн хязгаарлалт тогтоон борлуулалт хийж байгаа үйлдлээ нэн даруй зогсоохыг Улсын ерөнхий байцаагчийн албан шаардлагаар шатахууны худалдаа эрхлэгч аж ахуй эрхлэгчдэд хүргүүлжээ.

Энэ нь:

  • Өрсөлдөөний тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-т “Зохиомлоор тухайн бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, борлуулалтыг зогсоох, хэмжээг хязгаарлах гэж заасныг,
  • Хэрэглэгчийн тухай хуулийн 7, 12 дугаар зүйл,
  • Зөрчлийн тухай хуулийн 10.2 дугаар зүйлийн 1.1 дэх заалт, 2 дахь хэсэг,
  • Зөрчлийн тухай хуулийн 10.7 дугаар зүйлийн 9 дэх хэсэг тус тус зөрчигдөх бодит байдлыг үүсгэж байна.

Categories
их-уншсан мэдээ нийгэм туслах-ангилал цаг-үе

​Н.Тавинбэх: Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг 61 сарын хугацаанд БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлээр барина


Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаас гарсан шийдвэрийг танилцууллаа.

Энэ үеэр Эрчим хүчний сайд Н.Тавинбэх “ Монгол Улсын Засгийн газрын 2020-2024 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын барилга угсралтын ажлын гүйцэтгэгчтэй гэрээ байгуулж албажууллаа.

Тодруулбал, Ховд гол дээр байгуулах 90 мВт-ийн хүчин чадалтай усан цахилгаан станцын барилга угсралтын ажил эхэллээ.

Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцыг Ховд гол дээр барих анхны судалгааг 1964 онд ОХУ-ын мэргэжлийн байгууллагууд гаргасан байдаг. Бид 2018 оноос уг судалгаанд үндэслэж дахин тооцоог хийгээд ийнхүү баталж, эцсийн шийдвэрийг гаргасан.

Уг төсөл хөтөлбөрийг БНХАУ-ын Засгийн газраас манай улсын Засгийн газарт олгох хөнгөлөлттэй зээлээр гүйцэтгэнэ.

Бидний хийсэн тооцооллоор тухайн төслийн өртөг нийтдээ 288 сая ам.долларын төсөвтэй байсан.

Усан цахилгаан станцын барилга угсралтын ажлын гүйцэтгэгчийн тендерийг зээлийн хэлэлцээрийн дагуу зээл олгогч талын энэ төрлийн туршлагатай компаниудын дунд явуулахад БНХАУ-ын төрийн өмчит компани шалгарсан.

Тендерт шалгарсан компани 271 сая доллароор төсөвт өртгөөс 14 сая төгрөгөөр хямдарсан бөгөөд барилга угсралтын ажлыг 61 сарын хугацаанд хийж гүйцэтгэхээр болсон” гэв.

“Эрдэнэбүрэнгийн УЦС ашиглалтад орсноор манай улс баруун бүсийнхээ эрчим хүчийг дотоодоос бүрэн хангах боломжтой”

Үргэлжлүүлэн “Эрдэнэбүрэнгийн УЦС ашиглалтад орсноор манай улсын баруун бүс болоод Алтай, Улиастайн эрчим хүчний системийг дотоодоос бүрэн хангах боломжтой болно.

Өнөөдрийн байдлаар баруун бүсийн эрчим хүчний системд холбогддог хэрэглэгчид нийт хэрэглэж буй эрчим хүчнийхээ 70 орчим хувийг ОХУ-аас импортоос авч байгаа. Бид өнөөдөр зарим бараа үйлчилгээг импортоор авахын сөрөг талыг нийгмээрээ мэдэрч байна.

Одоогоор манай улс эрчим хүчний тодорхой хэрэгцээгээ импортоор хангаж байгаа энэ байдал баруун бүсийн хувьд хязгаарлагдаж, дотоодоос бүрэн хангах боломжтой болно” гэдгийг хэллээ.

Categories
их-уншсан мэдээ нийгэм онцлох-нийтлэл туслах-ангилал

С.Энхболд: Манайх маш өндөр хэмжээнд эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байна

Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболдтой ярилцлаа.


-Манайд ковидын тохиолдол өдөрт 1000,1000-аараа илэрч байна. Дельта хувилбар аль хэдийнэ голомтлон тархсан уу. Эмч, эмнэлгийн орны хүртээмж хэр байна вэ?

-Зургадугаар сарын давлагааны үед бид 14.500 ор дэлгэж байсан. Харин өнөөдөр 21 мянган ор дэлгээд ажиллаж байна. Монгол Улсын хувьд өвчлөлийн талыг нь эмнэлэгт авч байгаа. Гэтэл дэлхий дахинд бол нийт өвчлөлийн дөнгөж 1/3 хувийг л эмнэлэгтээ авч байна. Энэ үзүүлэлтээр авч үзэх юм бол Монгол Улс маш өндөр хэмжээнд эмнэлэгтээ хэвтүүлэн эмчлүүлж байна гэсэн үг. Бид нэг ч гэсэн хүнийг хүндрүүлэхгүй байх тал дээр анхаарч ажиллаж байгаа. Эмнэлгийн ачаалал бол дээд цэгтээ хүрчихсэн. Ор дэлгэх гэхээсээ илүү хүний нөөц хамгийн том тулгамдсан асуудал. Үндсэндээ хүний нөөцийн хамгийн байж болох дээд цэгтээ тулган ажиллаж байна. Боломжтой бүх л арга хэмжээг Эрүүл мэндийн салбар авч хэрэгжүүлж байгаа гэдгийг та бүхэн ойлгох хэрэгтэй.

Өнөөдөр хоёр тунгаа тариулсан залуу иргэд харьцангуй хөнгөн хэлбэрээр өвчилж байгаа учир хүндрэх эрсдэлтэй ахмад настнууд, жирэмсэн, архаг хууч өвчтэй иргэдийнхээ урдуур дайран эмнэлэгт заавал хэвтэнэ гэхгүйгээр эмчийнхээ заавар зөвлөгөөг даган биеэ ажиглан гэртээ өөрийгөө тусгаарлан эмчилж, халдвартай иргэд маань шинж тэмдэг байхгүй гэж гадуур явж халдвар бүү тараагаач ээ гэж уриалмаар байна.

-Сургуулийн насны хүүхдүүд халдварын тархалтад хэр өртөж байна вэ. Хүүхдүүдийн хувьд 12-оос дээш насныхан вакциндаа хамрагдчихсан, 12-оос доош насныхан вакцинд хамрагдаагүй учраас дельта хувилбарыг илүү хүнд тусаж байна уу?

-Хүүхдийн өвчлөл нийт өвчлөл дотор 20 орчим хувьтай байгаа. Вакцинд хамрагдаагүй хүүхдүүдийн хувьд халдвар хамгааллаа сахихгүй бол өвчлөл илүү нэмэгдэх эрсдэлтэй. Гэхдээ зохих хариу арга хэмжээг боломжтой арга хэлбэрээр авч байна.

Үүний нэг нь томуугийн эсрэг вакцинд 6 сараас дээш 11 нас хүртэлх хүүхдийг хамруулах явдал юм. Ер нь хүүхдийг өвдүүлэхгүй байх л чухал. Энэ тал дээр эцэг эхчүүд бид хамтдаа хичээж, хүүхдэдээ маш сайн анхааруулж, тогтмол маск зүүлгэх, гарыг нь халдваргүйжүүлж сурах хэрэгтэй.

-Сурагчид болон цэцэрлэгийн хүүхдүүд тав хоног танхимаар, тав хоног цахимаар гэсэн хуваарийн дагуу хичээллэхээр тогтсон. Одоо ихэнх анги цахимаар хичээллэж байна. Халдварыг тодорхой хэмжээнд хумихад ямар арга хэмжээ авах шаардлагатай гэж үзэж байна?

-Сургууль 5/9 зарчмаар хичээллэж байгаа. Ихэнх нь цахимд шилжсэн зүйл байхгүй. Хоёр сайдын хамтарсан тушаал шийдвэрийн дагуу зохион байгуулалт хийгдээд явж байна. Цаашдаа ч энэ журам үйлчилж явах байх. Хүүхэд сургуулийн орчноос халдвар авч байна гэхээсээ илүү гэр бүлээсээ халдвар авч байгаа.

Үүнээс улбаалж тухайн анги цахимд шилжих тохиолдол байна. Сургуулийн зүгээс эрсдэлээ тооцож зарим ангиа цахимд шилжүүлж түр зохицуулалт хийж байна. Үүнээс гадна зарим эцэг эх хүүхдээ эрсдэлд оруулахгүй гэдэг шалтгаанаар цахимыг сонгож буй. Гэхдээ эрсдэл бол байгаа. Энэ эрсдэлийг тооцож аль болох танхимаар хичээллүүлж хоцрогдлыг арилгах шаардлага нь илүү бодитой тулгамдсан асуудал болоод байна.

-ДЭМБ-аас гурав дахь тунг хүлээн зөвшөөрсөн юм уу. Өнөөдрийн байдлаар гуравдугаар тунд хичнээн иргэн хамрагдаад байна вэ?

-Дэлхий дахинд вакцины хамрагдалт хангалттай байж чадахгүй байна. Учир нь одоог хүртэл вакцинуудын олдоц бага, хүрэлцээ муу, зарим буурай орнууд дөнгөж вакцин тарьж эхэлж байна. Энэ бүх шалтгаанаас улбаалж Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага гурав дахь тунгийн асуудалд хандаж буй болов уу. Монгол Улсын хувьд дархлаажуулалтын хуультай орон. Энэ дагуу бид өөрсдөө шийдвэр гаргаад явах боломжтой. Уг боломжийнхоо хүрээнд л гурав дахь тунг дотоод гадаадын судалгаан дээр үндэслэн хэрэгжүүлж эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар 270 гаруй мянган хүн гурав дахь тунд хамрагдаад байна.

-Нэг, хоёр дахь тунгаа хийлгээд ковид тусаад эдгэсэн хүмүүс гуравдугаар тунд хамрагдаж болох уу?

-Бүрэн тунгаа авчихаад өвдсөн бол нэмэлт тун шаардлага байхгүй. Харин нэг тунгаа аваад өвдсөн бол хоёр дахь тунгаа тариулах шаардлагатай гэж зөвлөж байгаа.

Categories
их-уншсан мэдээ туслах-ангилал энтертаймент-ертөнц

“Squid Game” цуврал шинэ амжилт тогтоолоо

Энэ сарын 17-ны өдөр “Netflix” дээр нээлтээ хийсэн есөн ангит богино хэмжээний “Squid Game” цуврал нь дэлхий нийтийг шуугиулж байна. Тодруулбал, уг бүтээл нь “Netflix”-ийн “U.S. шилдэг 10” жагсаалтын нэгдүгээрт бичигдэж байгаа төдийгүй Flix, Patrol вэб сайтын мэдээлснээр “Netflix”-т байршсан бүх цуврал дундаа буюу дэлхий даяар үзэлтээрээ хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэж байгаа юм. Харин уг жагсаалтыг “Sex Education” цувралын гуравдугаар бүлэг тэргүүлж байгаа бөгөөд “Squid Game” нь ердөө 31 онооны зөрүүтэй байна.


Киноны ерөнхий үйл явдал нь 45.6 тэрбум воны төлөө амь насаа дэнжин тавьж өрсөлдөх хэсэг бүлэг хүмүүсийн тухай өгүүлэх бөгөөд зохиолч, найруулагч Hwang Dong Hyuk нь уг бүтээлийг 2009 онд бичиж дуусгасан юм. Тэрээр “Хэрэв тухайн үед киног гаргасан бол үзэгчдийн сэтгэл зүй нь арай бэлэн болоогүй байх байсан” хэмээн хэлжээ.

Categories
амьдралын-өнгө их-уншсан мэдээ туслах-ангилал

Увс, Ховд, Баян-Өлгийд гурав хоног цахилгаан хязгаарлана

Увс, Ховд, Баян-Өлгий аймгийн цахилгаан эрчим хүчийг 2021 оны есдүгээр сарын 20-22-ны өдөр 06:00-20:00 цаг хүртэл хязгаарлахаар болжээ. Тодруулбал, ОХУ-ын улс хоорондын 110 кВ-ын С-458 “Улаангом-Чадан” цахилгаан дамжулах агаарын шугамын урсгал засварыг хийж байгаа аж.

Баруун бүсийн эрчим хүчний систем ТӨХК-иас тодруулахад “Улаангом-Чадан” цахилгаан дамжуулах агаарын шугамыг засвар эхэлж, Орос талаас графикт агаарын шугамын урсгал засвар хийж байна. Энэ шугамыг хүчитгэх засварын ажлууд өнөөдөр 06:00 цагаас эхэлсэн. Гурав хоног үргэлжилнэ. Иргэдэд урьдчилж мэдээлэл хүргэсэн бөгөөд өмнө нь төлөвлөсөн байсан ажил учир хүндрэл үүсээгүй. Засварын ажил графикийн дагуу үргэлжилж байна.

Гэхдээ Дөргөний усан цахилгаан станцаас Увс, Баян-Өлгий, Ховд аймгийн төвийн онцгой хэрэглэгчдийг эрчим хүчээр ханган ажиллаж байна.

Засварын ажлын талаар хэрэглэгчдэд зар түгээж мэдээлсэн. Мөн бүх хүн мэдээлэлтэй байгаа эсэх талаар утсаар тодруулж буй. Засварын ажил товлогдсон хугацаанд дуусна гэлээ.

Categories
гадаад их-уншсан мэдээ туслах-ангилал

Бритни Спирс сүй тавьснаа зарлалаа

Дуучин Бритни Спирс олон жил хамтран амьдарч байгаа Сэм Асгаритайгаа сүй тавьжээ.

Тэрээр сүйн бөгж зүүсэн дүрс бичлэгийг инстаграм хуудастаа оруулан энэ тухайгаа олон нийтэд зарласан байна. Бритни Спирс өөрийн өмч хөрөнгийг захиран зарцуулах эрхийнхээ төлөө шүүхээр 13 жил тэмцсэн. Өмч хөрөнгө захиран зарцуулахтай холбоотой гэрээний заалтууд нь Бритниг хувийн амьдралаа зохиоход нь саад болж байсан гэнэ. Түүний сэтгэцийн байдалтай холбоотойгоор өмч, хөрөнгө захиран зарцуулах эрхэд нь хязгаар тавих шийдвэрийг шүүхээс 2008 онд гаргаж байсан юм. Тэмцэл саяхан амжилтад хүрч, тэрээр өмч хөрөнгөндөө эзэн суусан учир ийнхүү хувийн амьдралдаа санаа тавьж эхэлж байгаа юм байна.

Britney Spears Involved! The pop star announces an engagement to Sam Asgari  as she presents a diamond ring – Bangladesh News

Сүйт залуу Сэм Асгари мөн өөрийнхөө инстаграм хуудаст Бритнитэй бөгж солилцон үнсэлдэж байгаа зургаа оруулжээ. Менежер Брэндон Коэн нь People сэтгүүлд ярилцлага өгч, тэдний сүй тавьсныг баталсан байна. “Хосууд олон жилийн харилцаагаа албан ёсны болгож өнөөдөр олон нийтэд зарлаж байна” гэж тэрээр өгүүлжээ.

Бритни Сэм нар 2016 онд клипний зураг авалтын үеэр танилцжээ.

Categories
их-уншсан мэдээ спорт туслах-ангилал цаг-үе

Б.Баттүшиг​: Э.Цэндбаатараа ахын дүү өөрөөрөө ийм боловсролтой болчихоод олон юм яриарай

Өнгөрсөн долоо хоногт МУГТ Э.Цэндбаатарыг үндэсний шигшээ багаас хасах шийдвэр гарсан.

Мөн түүнийг бусдад зодуулж, ухаангүй болсон бичлэг олон нийтэд ил болсон билээ.

Тэгвэл Э.Цэндбаатар цахим хуудсаараа мэдэгдэл хийсний дараагаар МҮОХ-ны дэд Ерөнхийлөгч багийн ахлагч Б.Баттүшиг өөрийн твиттер хуудастаа “Цэндбаатар зүгээр байгаарай ахын дүү. Аав ээждээ хаягдаад өөрөөрөө ийм боловсролтой болчихоод олон юм яриарай” хэмээн өчигдөр орой жиргэсэн байв. Тэрбээр тун удалгүй жиргээгээ устгасан байна.

МҮОХ-ны дэд Ерөнхийлөгч багийн ахлагч Б.Баттүшигийн жиргээг жиргээчид фотошоп уу эсвэл өөрөө бичээд устгав уу гэдэг дээр санал зөрөлдсөөр байгаа юм.

Image

Categories
их-уншсан мэдээ онцлох-нийтлэл туслах-ангилал улс-төр

Б.Пүрэвдорж: Төсвийн шинэтгэлийг яаралтай хийх ёстой

– 10 ИХ НАЯДЫН ХӨТӨЛБӨРИЙН ЗЭЭЛИЙГ ТӨРИЙН ӨНДӨР АЛБАН ТУШААЛТНУУД ХУВИЙН КОМПАНИДАА АВААД БАНКИНД ХАДГАЛУУЛЧИХСАН –

УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдоржтой ярилцлаа.


-Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хорооны даргын хувьд та өнөөгийн эдийн засгийн нөхцөл байдлыг хэрхэн дүгнэж байна. Эдийн засгийг дэмжих хөтөлбөрүүд хэр үр дүнтэй хэрэгжиж байна гэж харж байна вэ?

-Монгол Улсын нийгэм, эдийн засаг маш хүнд нөхцөл байдалтай байна. 1991, 1992 онд манай улсын эдийн засаг 6.5 хувийн хасах үзүүлэлттэй байсан. Үүнээс хойш нэг ч удаа хасах үзүүлэлт рүү оролгүй явж ирсэн ч өнгөрсөн жил 5.3 хувиар эдийн засаг агшлаа. Эрх баригчид эдийн засаг агшсан шалтгааныг тайлбарлахдаа ковидтой холбоод байгаа юм. Гэтэл эдийн засагт авч байгаа арга хэмжээ нь тодорхой үр дүнд хүрэхгүй, мөн хэтэрхий үрэлгэн төсөвтэй, төрийн албаны данхайсан бүтэц, сайд дарга нарын өндөр өртөг бүхий хэрэглээтэй холбоотой.

Тухайлбал, Хууль, зүй дотоод хэргийн сайд л гэхэд 380 сая төгрөгөөр өрөөгөө тохижуулж байх жишээний. Энэ мэт үрэлгэн зардлууд улсын эдийн засгийг дордуулахад хамгийн их нөлөө үзүүлж байна. У.Хүрэлсүхийн Засгийн газраас эдийн засгийг дэмжих чиглэлээр 5.1 их наяд төгрөгийн арга хэмжээ авсан. Үүний 2.4 их наяд төгрөг нь зарцуулагдсан байна. Үлдсэн 2.7 их наяд төгрөгийн тайлан нь алга. Энэ мөнгө хаашаа орсон бэ. Эдийн засаг хасах үзүүлэлттэй, аж ахуйн нэгжүүд үүд хаалгаа барьж байхад иргэдийн хадгаламж өсөөд байна. Тэгэхээр энэ хулгайлсан мөнгө хадгаламж болж ороод байна гэсэн үг.

Л.Оюун-Эрдэний Засгийн газар 10 их наяд төгрөгийн хөтөлбөр гаргаж эдийн засгийг дэмжих арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа боловч харамсалтай нь арга хэмжээний зарим нэг хэсэг нь үр дүнд хүрэхгүй байна. Үүний нэг жишээ бол, энэ хөтөлбөр эхэлж байх үед Монголбанк найман их наяд төгрөгийн үнэт цаастай байсан. Эдийн засгийг дэмжих 10 их наяд төгрөгийн хөтөлбөрийн зорилго нь найман их наяд төгрөгийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах шүү дээ. Гэтэл Монголбанкны үнэт цаас буцаад нэг тэрбум төгрөгөөр өсчихсөн байх жишээний. Өөрөөр хэлбэл, Монголбанкны үнэт цаас өнөөдрийн байдлаар есөн их наяд төгрөг болчихсон байна. Гэтэл Засгийн газраас эдийн засгийг дэмжих 10 их наяд төгрөгийн хөтөлбөрийн хүрээнд 3.5 их наяд төгрөгийг зах зээл рүү оруулсан гэж яриад байгаа юм. Энэ юуг илэрхийлж байна гэхээр ажлын байрыг огт дэмжээгүй байна. Аж ахуйн нэгжүүд ажлын байрыг бий болгох, хадгалах зорилгоор энэ зээлийг авах ёстой байсан ч харамсалтай нь зорилтот бүлэгтээ хүрэлгүй, төрийн өндөр албан тушаалтнууд хувийн компанидаа уг зээлийг аваад хадгаламж болгож банкинд хадгалуулчихсан байна гэсэн үг. Банк нь иргэдээс орж ирсэн мөнгөөр буцаагаад үнэт цаас авч нэмэгдүүлж байна. Энэ нөхцөл байдалд тодорхой дүгнэлт хийх хэрэгтэй. Засгийн газраас “200-гаад ажлын байрыг хадгалж байна. 20, 30 мянган аж ахуйн нэгжид энэ зээлийг өгчихсөн байгаа” гэж мэдэгдсэн ч харамсалтай нь эдийн засгийг дэмжих мөнгө нь автомашин, байр орон сууц, хадгаламж болж байна. Ажлын байрыг дэмжих чиглэлд энэ зээл зарцуулагдахгүй байна гэдэг нь Монголбанкны үнэт цаасны үзүүлэлтээс харагдаж байна.

-Төсвийн нөхцөл байдлын тухайд?

-Энэ оны эцсээр төсвийн нөхцөл байдал хүндрэх төлөвтэй байна. Өөрөөр хэлбэл, одоогийн байдлаар манай эдийн засаг 5.3 хувиар уначихсан байгаа. Энэ жил мөн нэмж унах төлөв ажиглагдаж байна. Үүнд нөлөөлж байгаа гол зүйл нь хэрэгтэй, хэрэггүй төсвийн хөрөнгө оруулалт олон байна. 2020 онд хөшөө дурсгалын газар, конторын барилга зэрэг огт шаардлагагүй 149 арга хэмжээг царцаасан бол 500 тэрбум төгрөг хэмнэгдэх байсан. Энэ жил төсвийн нөхцөл байдал хоёр шалтгаанаас үүдэлтэйгээр хүндрэх төлөвтэй байна. Нэгдүгээрх нь, төсвийн зориулалтаар мянга гаруй бүтээн байгуулалтын ажлыг аймаг, сум, нийслэлд хийж байгаа. Гэвч Замын-Үүдийн ачаа тээврээс болж барилгын материалын үнэ 40 хувиар өссөн нь хөрөнгө оруулалтуудын үнэ өсөх, төсвийн хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлэх шаардлага гарч ирнэ. Энэ тохиолдолд бүгдийг нь санхүүжүүлүүлэх төсөв манай улсад байхгүй. Хоёрдугаарх шалтгаан нь, Таван толгой-Гашуунсухайтын нүүрсний уурхайн экспортын асуудал байна. 25-хан км газар 50 сая төгрөгөөр тээвэр хийж байна. Энэ мөнгөнөөс нэг ч төгрөг улсад тушаахгүй. Өөрөөр хэлбэл, бид уурхайн аман дээрээ 70 ам.доллараар нүүрсээ зарж байна. Гэтэл 25 км газар түүнээс хоёр дахин их буюу 140 ам.доллараар тээвэр хийж байна. 25 км газар хамгийн дээд хэмжээ нь таван сая төгрөгөөр тээвэр хийх боломжтой. Энэ бол луйвар, дээрэм. Энэ дээрмээс болж Монгол Улсад орж ирэх орлого гацах нөхцөл байдал бий болох ёсгүй. Энэ авлигаас болоод өдөрт 40-хөн машин хилээр гарч байна. Ковид гэж наана нь яриад байгаа боловч тээврийн ийм өндөр өртөг нүүрсний экспортыг гацааж байна. Төсөвт төлөвлөснөөр энэ жил 42 сая тонн нүүрс экспортлох ёстой. Гэтэл авлигачдын авлигаас болж 40 машин нүүрс гарч байна. Энэ бол төсвийн орлогын хомсдолыг бий болгоно. Уг нь өдөрт 1200 машин нүүрс экспортолж байж 42 сая тонн нүүрс экспортлох төлөвлөгөөндөө хүрнэ. Үүнээс болж оны эцсээр төсөв хүндрэх нөхцөл байдал ажиглагдаж байна. Тиймээс намрын чуулган эхлэхээр төсвийнхөө хүндрэлийг маш яаралтай тооцож шинэ нөхцөл байдал үүссэнтэй холбоотойгоор төсвийнхөө тодотгол, арга хэмжээг авах зайлшгүй шаардлага гарч ирж байна.

-Гэтэл Засгийн газраас ачаа тээврийн үнийг тогтворжууллаа хэмээн зарлаад байгаа шүү дээ…?

-Засгийн газраас “10 сая төгрөгөөс дээш тээвэр хийсэн аж ахуй нэгжид хариуцлага тооцно” гэж ярьсан. Гэтэл жолооч нар хэл ам, матаас хийхгүйгээр тухайн компаниудаасаа 20 сая төгрөг авчихаад авлигачдад 10 сая төгрөгөө өгөөд наанаа 10 сая төгрөг мэдүүлэх байдлаар ачаа тээвэр хийж байгаа. Өнөөдөр хотод нэг кг ачааны өртөг 90 мянган юань буюу 40 сая төгрөг болж байсан үеийнхээс огт буураагүй. Энэ бол тээврийн хөлс далд хэлбэр рүү орсонг илэрхийлж байна гэсэн үг. Далд хэлбэр рүү орсон учраас Засгийн газар “10 сая төгрөг болгож тээврийг хөлсийг буулгалаа. Бөөгнөрсөн ачаагүй болголоо” гэж яриад байгаа юм. Гэтэл одоогийн байдлаар 6000 жолооч Замын-Үүдэд оочерлож байна. Өөрөөр хэлбэл, оочергүй болсон гэдэг нь худлаа.

-Засгийн газрын үйл ажиллагаанд та ямархуу дүгнэлттэй байна. Саяхан 200 хоног нь тохиолоо. Маш сайн ажиллаж байгаа юм шиг л пиар явлаа?

-Ер нь Засгийн газар тодорхой ажил огт хийхгүй байгаа. У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар ч тэр, Л.Оюун-Эрдэний Засгийн газар ч тэр ард иргэдийн амьжиргаа, орлогыг дээшлүүлэх чиглэлд ямар ч ажил хийгээгүй. Үүний нэг жишээг хэлье. Өнгөрсөн 2020 онд нийт 1.6 тэрбум ам.долларын зээл гаднаас авсан. Мөн цар тахлын нэрээр 640 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж авсан. Нэгхэн жилийн дотор хоер тэрбум 250 сая ам.долларын зээл авсан байна. Энэ нь 2012-2016 онд АН-ын Засгийн газрын дөрвөн жилд авсан зээлтэй тэнцэнэ. Тухайн үед АН ямар олон бүтээн байгуулалт хийснийг ард түмэн бүгд мэдэж байгаа. Гэтэл энэ 5 жилийн хугацаанд 4.2 тэрбум ам.доллараар нэг ширхэг ч бүтээн байгуулалт хийж чадсангүй. Дарханы замыг ашиглалтад оруулж чадсангүй. Ганц хийсэн бүтээн байгуулалт нь Замын-Үүдийн ариутгалын хаалга л байх. Өөр юу ч хийсэнгүй. Тиймээс энэ Засгийн газар гадны зээл, тусламж болон татвар төлөгчдийн мөнгийг маш үр дүнгүй ашиглаж байгаа нь эндээс харагдаж байна. 2.2 их наяд ам.доллар гэдэг нь монгол төгрөгөөр зургаан их наяд 400 тэрбум төгрөг гэсэн үг. Энэ мөнгөөр 330 суманд тус бүр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, аймгийн төвүүдэд 10 цэцэрлэг, эмнэлэг, сургууль, Улаанбаатар хотын бүх хороодод тус бүр хоёр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг барих мөнгө. Энэ мөнгийг ямар ч үр дүнгүй зарцуулж байгаа нь Засгийн газар ямар ч төлөвлөгөөгүй, хариуцлагагүй ажиллаж байгаагийн тод жишээ.

-Түүнчлэн манай улсын өр ДНБ-ээсээ хоёр дахин давчихсан байна шүү дээ?

-2016 оноос хойш өнөөдрийг хүртэл 4.1 их наяд төгрөгийн өр тавьчихсан. Үүгээрээ бас л нэг ч бүтээн байгуулалтын ажил хийсэнгүй. Том том бүтээн байгуулалтын ажил хийнэ гэж ярьдаг боловч тэр нь өнөөдрийг хүртэл ашиглалтад орсон юм алга. Хоёрдугаарт, нэг тэрбум гаруй ам.долларыг энэ хугацаанд тусламж нэрээр авч хэрэглэсэн. Харамсалтай нь, иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах, цар тахлын тархалтыг хазаарлах чиглэлд ямар ч ажил болсонгүй. Засгийн газар баялаг бүтээгчдийн хөрөнгийг илүү эдийн засагт хэрэгтэй, ажлын байрыг хадгалах, импортыг орлох бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх үйлдвэрлэлийг дэмжих чиглэлд ямар ч ахиц гараагүй. Ахиц гараагүй учраас төсвийн цоорхой гарахаар түүнийгээ зээлээр хаадаг нөхцөл байдал руу МАН орсон байна. Тиймээс төсвийн шинэтгэлийг маш хурдан хийх шаардлага гарч ирж байна.

-“Андлалын өргөө”-ний төсвийг сонгуульд зарцуулсан гэсэн хардлага нийгэмд байдаг. Цогцолборыг барьж байгаа компани нэг өдрийн дотор төсвийн мөнгийг буцаан төлсөн нь иргэдийн анхаарлыг их татах шиг боллоо?

-Асар их ашиг авсан учраас л маш өндөр өртөгтэй хөшөөг барьчихаад эргэж нурааж, төсвийг нь буцааж өгч байгаа байх. Үүнээс гадна У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үед зарласан 5.1 их наяд төгрөгөөс 2.7 их наяд төгрөгийг тайлагнаагүй. 2.7 их наяд төгрөгөөр ард түмний саналыг худалдаж авах, нийгмийн халамжийг туйлд нь хүргэх замаар иргэдийн саналыг худалдаж авсан нь тодорхой болсон. Андлалын хөшөөний 1.9 тэрбум төгрөг бол жижигхэн хэсэг нь. Цаагуураа асар их мөнгө хулгай хийсэн гэж хардаж байгаа.

-Инфляци цаашид өсөх хандлагатай байна хэмээн судлаачид дүгнэсэн байсан. Инфляци өсөхөд нөлөөлж байгаа гол шалтгааныг та юу гэж харж байна?

-Одоо инфляци 7.4 хувьтай байна. Энэ тоо цаашид нэмэгдэх магадлал өндөр байна. Өөрөөр хэлбэл, бараа бүтээгдэхүүний үнэ маш их өсч байна. Ялангуяа бараа бүтээгдэхүүнд нөлөөлдөг шатахууны үнэ хэдэн зуун төгрөгөөр өсчихлөө. Энэ бол импляцид нөлөөлдөг гол зүйл. Оны эцсээр инфляци хоёр оронтой тоо руу орохоор байна. Инфляци өсөх нь халамжийн бүлэг буюу тэтгэврийнхэнд асар их нөлөөлдөг. Өдрийн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдихээр тэтгэврийнхэнд асар хүнд тусдаг. Иймээс имфляцийг хазаарлах, бараа бүтээгдэхүүний үнийн хөөрөгдлийг арилгах ажлыг нэн яаралтай хийх хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, ханш унахад бэлэн болчихсон байна. Өөрөөр хэлбэл, өнөөдөр Монголчууд гадагшаа явахгүй байгааг, гадаад худалдааг идэвхтэй хийхгүй байгаа учраас валютын ханш одоохондоо унахгүй юм. Мөн Монголбанк ханш барих арга хэрэгслүүрийг дорвитой хэрэгжүүлж байгаа учраас өнөөдөртөө барьж байна. Хил нээгдчихээр валютын ханш мянган төгрөгөөр унах эрсдэлтэй болчихсон байна. Валютын ханш унахаар мөн л инфляцид нөлөөлнө. Тиймээс ханш унах, инфляци өсөх асуудлыг маш яаралтай хазаарлах арга хэмжээг авахгүй бол болохгүй байна.

-Эдийн засаг цаашид хүндрэх хандлагатай байна гэлээ. Тэгвэл бид цаашид ямар арга хэмжээ авбал зохилтой вэ?

-Засгийн газар нэн яаралтай хэд хэдэн алхмуудыг хийх ёстой. Нэгдүгээрт, 10 их наяд хөтөлбөрийн зарим хэсэг нь үр дүнтэй мэт боловч зарим хэсэг нь ямар ч үр дүнгүй байна. Зээл шаардлагагүй хүмүүс зээл авчихаад хадгаламж болгож байгааг дээр хэлсэн. Тиймээс үүнд мониторинг сайн хийх хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, Монголбанкны үнэт цаас нэгэнт өсч байгаа учраас хөрөнгө оруулалтын зээлийг иргэдэд өгөх чиглэлд ажиллах хэрэгтэй. Ийм зээлийг иргэдэд яаралтай өгвөл иргэд, аж ахуйн нэгжүүд үйлдвэрлэл хөгжүүлэх, өөрсдийн хэмжээнд орлого олох үйлдвэрлэлийг хийх ёстой гэж үзэж байгаа. Гуравдугаарт, төсвийн шинэтгэлийг яаралтай хийх ёстой. Төсөв бол тойрог тойргоос сонгогдсон УИХ-ын гишүүдийн буцаан сонгогдох гол хэрэгсэл болж хувирсан. Үүнийг засч залруулахгүй бол болохгүй нь. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн хөрөнгө оруулалтууд конторын барилга, хөшөө, музей зэрэгт зарцуулах нь өнөөдрийн нөхцөлд маш буруу. Үүний оронд жижиг дунд аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн зээл, хөтөлбөр, санхүүгийн хэрэгслийг гаргах нь чухал.

Мөн төрийн албаны данхайсан бүтцийг цөөлөх ажлыг маш яаралтай хийх ёстой. Боловсрол, шинжлэх ухааны яам нийт албан хаагчдаа цөөлж байна. Ер нь яамд, агентлагийн газар хэлтэс олон албан хаагчидтай байдаг ч хоёрхон хүн л ажил хийдэг. Бусад нь зүгээр суудаг. Тиймээс төрийн албаны данхайсан бүтцийг цомхотгох ажлыг хийх хэрэгтэй. Түүнчлэн дарга нарын тансаглалыг багасгах хэрэгтэй. Ланд 300 авч унадгийг болиулах хэрэгтэй байна. Ингэснээр үр дүнд хүрнэ гэж харагдахаар байна.

Р.ХИШИГЖАРГАЛ

Categories
их-уншсан мэдээ нийгэм туслах-ангилал

“Ноён Бондгор” буюу дуучин Ц.Амарбаяр эрчимт эмчилгээний тасагт эмчлүүлж байна

Эх үрсийн элч дуучин “Ноён Бондгор” буюу дуучин Ц.Амарбаяр өнгөрсөн сарын 26-нд ковидын халдвар авч эмнэлэгт хэвтжээ.

Гэвч түүний өвчин нь хүндэрч одоо хүртэл УГТЭ-ийн Эрчимт эмчилгээний тасагт эмчлүүлж байгаа аж.

Тэрбээр өөрийн цахим хуудсаар дамжуулан “Үхэх дэндүү амархан юм, амьдрах яасан хэцүү юм, Эрүүл хүн 1000 хүсэлтэй, Өвчтэй хүн 1 хан хүсэлтэй. Бүгдээрэй нэгэндээ хайртай байж 1000 хүсэлтэй амьдраарай ЭРҮҮЛ Л БАЙ БҮГДЭЭРЭЙ.” гэсэн байна.